Systemd jest obecnie chyba najpopularniejszym programem typu init w świecie linuxowym. Oprócz samym zarządzaniem startem systemu (uruchamianiem usług) zajmuje się także uruchamianiem usług na poziomie sesji użytkownika (jest w tym celu wywoływany przez pam). Ponaddto może on pełnić także funkcję daemona odpowiedzialnego za uruchamianie zadań w określonym czasie (mogącym zastępować cron / anacron) oraz daemona odpowiedzialnego za zbieranie logów (mogącym zastapić syslog).

Więcej informacji o samym systemd w rorli init.

Logi w systemd

Zamiast trzymania logów w podzielonych tematycznie i rotowanych co pewien czas plikach tekstowych systemd trzyma je w pliku. Z tego powodu do ich przeglądania należy korzystać z dedykowanego programu, którym jest journalctl.

Nie występuje tu klasyczne rotowanie logów realizowane przez zewnętrzny program. A wielkość trzymanej historii logów (oraz inne ustawienia) określa się w pliku /etc/systemd/journald.conf. Wpis SystemMaxUse=200M w sekcji [Journal] spowoduje że ilość miejsca na dysku zajmowanego przez logi journalctl (/var/log/journal) nie przekroczy 200MB.

• Opcje -u i -t w journalctl pozwalają na filtrowanie logów według usługi (odpowiednio wg unit który ją uruchamia bądź identyfikatora syslog).
• Opcje -S i -U pozwalają na filtrowanie wg czasu. Można także korzystać z wartości względnych - np. journalctl -S -1h wyświetli logi z ostatniej godziny.
• export SYSTEMD_LESS=FRXM spowoduje włączenie zawijania linii, dzięki czemu nie będzie trzeba przewijać w poziomie.

kierowanie logów z aplikacji do journalctl

journalctl słucha na /dev/log zatem możemy kierować do niego także logi z (niektórych) aplikacji standardowo zapisujących je do własnych plików logów. Na przykład ustawienie w /etc/nginx/nginx.conf w zakresie globalnym error_log syslog:server=unix:/dev/log; oraz access_log syslog:server=unix:/dev/log; w zakresie http spowoduje przekierowanie logów nginx do journalctl (o ile ustawienia konkretnego hosta nie nadpiszą tych ustawień).

dmesg

dmesg jest narzędziem (nie powiązanym z systemd ani z journalctl) pozwalającym na wyświetlanie logów jądra. Od jakiegoś czasu jego używanie zaczeło wymagać uprawnień root'a. Aby powrócić do poprzedniego zachowania i pozwolić każdemu na oglądanie logów jądra należy ustawić zero w /proc/sys/kernel/dmesg_restrict (można dodać echo 0 > /proc/sys/kernel/dmesg_restrict do /etc/rc.local jeżeli jest obsługiwany).

last

Poprawne działanie last wymaga obecnie (Debian Trixie) zainstalowania pakietu wtmpdb.

Optymalizacja startu

• Polecenia systemctl list-units --type=service,timer,socket --all pozwala na wylistowanie wszystkich załadowanych bądź nie odnalezionych usług, timerów i gniazd (obsługiwanych przez systemd).
• Polecenie systemctl list-unit-files --type=service,timer,socket --state=disabled,masked pozwala na wylistowanie wszystkich wyłączonych i zamaskowanych unitów usług, timerów i gniazd (obsługiwanych przez systemd).
• Polecenie systemd-analyze blame pozwala na sprawdzenie co było ładowane przy starcie i ile czasu to zajmowało (uwaga: czasy nie sumują się do czasu startu systemu - usługi mogą być uruchamiane równolegle, czasy obejmują także wczytywanie z dysku, więc pierwsza usługa wczytująca jakąś bibliotekę będzie miała większy czas niż kolejne jej używające).

Wszystkie te polecenia po dodaniu opcji --user będą pokazywać odpowiednie wyniki na poziomie sesji użytkownika (a nie systemu).

Wyłączenie wybranych usług

Poniżej lista poleceń wyłączająca pewne usługi. Jest ona zasadna w specyficznym przypadku danego systemu i nie jest uniwersalna (np. na systemach używających ex4 nie należy wyłączać e2scrub_reap).

disable() { systemctl stop $1; systemctl disable $1; systemctl mask $1; }

# to jest zainstalowane dla wywołań manualnych a nie pracy jako daemon
disable lm-sensors
disable smartmontools

# dyski montuję manualnie ... udisks2 jest zainstalowany tylko jako zależność plasma-workspace
disable udisks2

# nie mam potrzeby żeby to się robiło przy starcie ... to jest wykonywane po instalacji
disable man-db
disable man-db.timer
disable dkms
disable schroot

# nie checę automatycznego update list pakietów
disable apt-daily
disable apt-daily.timer
disable apt-daily-upgrade.timer

# nie używam ext
disable e2scrub_reap
disable e2scrub_reap.timer

# nie używam obrazów wirtualizacyjncyh na poziomie systemowym
disable systemd-importd.socket
disable systemd-sysext.socket

# grub zawsze pokazuje menu, więc w razie nieudanego boota sam podejmę stosowne działania
disable grub-common

Oraz analogiczna lista dla poziomu użuytkownika:

disableu() { systemctl --user stop $1; systemctl --user mask $1; }
disableu xdg-desktop-portal.service
disableu xdg-document-portal.service
disableu xdg-permission-store.service
disableu mpris-proxy.service